Bơ là cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, được nhiều nhà vườn lựa chọn làm cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế nông hộ. Tuy nhiên, để cây bơ sinh trưởng ổn định, cho năng suất cao và chất lượng trái đồng đều, bà con cần nắm vững kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bơ ngay từ khâu chọn giống, làm đất, bón phân đến tỉa cành và chăm sóc cây bơ hiệu quả, phù hợp với điều kiện canh tác tại Việt Nam.

Tổng quan về cây bơ

Cây bơ có nguồn gốc từ Mexico. Tại Việt Nam, cây bơ được trồng rộng rãi ở nhiều vùng sinh thái khác nhau, tập trung nhiều nhất lại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

Điều kiện sinh trưởng thích hợp của cây bơ

• Thích nghi với nhiều loại đất, tốt nhất là đất đỏ bazan, đất tơi xốp, thoát nước tốt
• Nhiệt độ thích hợp: 15 – 25 độ C
• Lượng mưa trung bình: 1.200 đến 1.500 mm/năm
• Độ pH đất phù hợp: 5-7
• Ở vùng đất dốc, cần trồng theo đường đồng mức để hạn chế xói mòn

Khả năng thích nghi của cây bơ còn phụ thuộc nhiều vào giống bơ được lựa chọn

Một số giống bơ phổ biến hiện nay

Giống bơ là yếu tố quyết định trực tiếp đến năng suất, chất lượng và giá trị thương phẩm của vườn bơ.

Các giống bơ phổ biến tại Việt Nam

Một số giống được trồng nhiều gồm:
CĐD-BO-41.01, CĐD-BO-41.02, CĐD-BO-41.03, CĐD-BO-41.04, CĐD-BO-41.05, EST4, HTS1, S2V1BDT, SDH, HA, VĐ1, Booth 7, Hass, Reed, Sharwil, 034…

Ba chủng bơ chính

• Chủng Mexico:
  Chịu lạnh tốt, hàm lượng chất béo cao nhưng quả nhỏ, hạt lớn
• Chủng Guatemala:
  Khả năng chịu lạnh khá, hàm lượng chất béo trung bình, vỏ quả sần sùi
• Chủng West Indian:
  Quả to, mẫu mã đẹp, nhưng khả năng chịu lạnh kém, hàm lượng chất béo thấp

Khuyến cáo: Nên ưu tiên giống ghép đã được tuyển chọn để đảm bảo đồng đều và sớm cho trái.

Kỹ thuật nhân giống cây bơ

Do cây bơ có đặc tính thụ phấn chéo, để giữ ổn định đặc tính của cây mẹ, bà con nên sử dụng phương pháp nhân giống vô tính.

Ghép chồi (phổ biến nhất)

Chuẩn bị: 

• Gốc ghép: 3 – 4 tháng tuổi, cao 50 – 60 cm, thân mập, khỏe
• Chồi ghép: dài 5 – 8 cm, sạch sâu bệnh, lá xanh đậm
• Dụng cụ: dao sắc, kéo cắt cành, dây buộc tự hủy

Các bước thực hiện:

1. Cắt ngang thân gốc ghép cách mặt đất 20 – 30 cm, chẻ dọc khoảng 2 cm
2. Vát chồi ghép hình chữ V sao cho khớp với gốc ghép
3. Đặt chồi ghép vào gốc ghép và buộc chặt
4. Đưa cây ghép vào nơi râm mát, theo dõi thường xuyên

Sau 20 – 25 ngày, chọn chồi khỏe, loại bỏ chồi yếu.

Ghép cải tạo vườn bơ

Áp dụng cho vườn bơ già, giống kém chất lượng.

• Cắt bỏ phần ngọn cành cần ghép
• Chọn 2 – 3 chồi khỏe trên mỗi cành
• Kỹ thuật ghép tương tự ghép chồi
• Sau 15 – 20 ngày theo dõi chồi ghép và loại bỏ chồi không cần thiết

Quy trình trồng và bón phân cho cây bơ

 Mật độ và hố trồng

Trồng thuần:

• Khoảng cách: 6 x 8 m (đất đỏ bazan)
• Hoặc 4 x 6 m, 6 x 6 m với đất khác
• Mật độ: 200 – 400 cây/ha

Trồng xen:

• Trồng trong vườn cà phê, ca cao, chè
• Khoảng cách: 9 x 9 m hoặc 9 x 12 m
• Mật độ: khoảng 100 cây/ha

Hố trồng:
50 x 50 x 50 cm hoặc 60 x 60 x 60 cm

Bón phân giai đoạn trồng mới

• Bón lót: 2 – 3 kg phân hữu cơ vi sinh ATW/gốc
• Trộn đều với đất, tưới ẩm
• Trồng sau 20 – 30 ngày để đất ổn định

Giai đoạn kiến thiết cơ bản

Chia 6 – 8 lần bón/năm, bón khi cơi đọt đã già.

• Năm 1:
  4 – 6 kg phân hữu cơ/gốc/năm
• Năm 2:
  Tăng thêm 2  3 kg/gốc tùy sinh trưởng

Bón cách gốc 20 – 30 cm, tưới nước sau bón.

Giai đoạn kinh doanh

Từ năm thứ 3 trở đi (đối với bơ ghép).

Các lần bón chính:

• Sau thu hoạch: phục hồi cây
• Trước ra hoa 25 – 30 ngày: thúc phân hóa mầm hoa
• Khi trái non (≈ 2cm): nuôi trái
• Giai đoạn nuôi trái: kết hợp kali giúp trái lớn đều

Trong giai đoạn trổ hoa và đậu trái non, không bón phân gốc và hạn chế thuốc BVTV để tránh sốc cây.

Một số sâu bệnh hại thường gặp trên cây bơ

Bệnh ghẻ quả

• Xuất hiện khi mưa nhiều, ẩm độ cao
• Gây sần vỏ, giảm giá trị thương phẩm

Mọt đục cành

• Phát triển mạnh vào mùa khô
• Làm cành héo, khô và chết

Rệp sáp

• Gây hại trên lá non, hoa, quả non
• Làm rụng hoa, rụng trái

Cần kết hợp vệ sinh vườn, cân đối dinh dưỡng và sử dụng giải pháp sinh học để phòng trừ hiệu quả

Áp dụng đúng kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bơ là yếu tố then chốt giúp cây sinh trưởng khỏe, cho năng suất cao và trái đạt chất lượng tốt. Canh tác theo hướng hữu cơ – sinh học không chỉ giúp cải tạo đất mà còn nâng cao giá trị kinh tế lâu dài cho nhà vườn.

Hướng dẫn kỹ thuật trồng cà phê cho năng suất, chất lượng cao

Kinh nghiệm chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại sầu riêng

Tác dụng hiệu ứng tưới phun mưa ở cây cà phê

Vì sao cây bơ bị vàng lá? Nguyên nhân và cách xử lý

Kỹ thuật chăm sóc cây cà phê sau thu hoạch