Bệnh lở cổ rễ, hay còn gọi là thối rễ, là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây cà phê. Bệnh phát triển âm thầm dưới gốc, làm thối rễ, nghẽn dòng vận chuyển dinh dưỡng và khiến cây héo rũ, chết nhanh nếu không xử lý kịp thời.

Vậy bệnh lở cổ rễ do đâu gây ra? Làm sao để xử lý dứt điểm và phòng bệnh lâu dài? Bài viết dưới đây sẽ giúp bà con hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và quy trình xử lý bệnh lở cổ rễ triệt để chỉ với ba bước được nhiều kỹ sư nông nghiệp khuyến cáo.

1. Nguyên nhân gây bệnh lở cổ rễ trên cây cà phê

Bệnh lở cổ rễ trên cây cà phê chủ yếu do nấm Rhizoctonia solani và Fusarium spp. gây ra. Hai loại nấm này tấn công trực tiếp vào vùng cổ và hệ rễ, khiến rễ bị thối, cây không hút được nước và dinh dưỡng.

Điều kiện thuận lợi khiến bệnh bùng phát mạnh:

• Độ ẩm cao, nhiệt độ 25-30 độ C, mưa nhiều kéo dài
• Độ ẩm ướt, thoát nước kém, dễ úng gốc
• Trồng dày, vườn rậm rạp, thiếu thông thoáng
• Tàn dư cây bệnh còn tồn tại trong đất
• Tổn thương rễ trong quá trình làm cỏ, bón phân, xới đất

Nấm bệnh có thể tồn tại trong đất nhiều năm dưới dạng sợi nấm hoặc hạch nấm và sẽ tấn công cây ngay khi gặp điều kiện thuận lợi.

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh lở cổ rễ ở cà phê

Việc nhận biết sớm bệnh lở cổ rễ giúp tăng khả năng cứu cây và hạn chế lây lan trong vườn.

Trên rễ:

• Cổ rễ xuất hiện vết thâm, sau đó chuyển qua nâu đen
• Rễ bị thối, rễ cám rụng dần
• Khả năng hút nước và dinh dưỡng suy giảm rõ rệt

Trên thân:

• Vùng cổ rễ thối nâu hoặc đen
• Thân cây bị teo, có thể xuất hiện chấm đen
• Vỏ thân nứt, bong tróc

Trên lá:

• Lá vàng dần từ dưới lên
• Lá héo, khô và rụng
• Cây sinh trưởng chậm, còi cọc

Trên cây non:

• Cây héo rũ, ngã ngang dù lá còn xanh
• Bệnh thường xuất hiện mạnh sau gieo trồng 5-20 ngày

3. Hậu quả nghiêm trọng của bệnh lở cổ rễ

Nếu không xử lý kịp thời, bênh lở cổ rễ có thể gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng:

• Cây chết từng phần hoặc chết toàn bộ
• Hệ rễ suy yếu, cây phát triển chậm
• Năng suất giảm mạnh
• Trái nhỏ, không đều, trọng lượng thấp
• Bệnh lây lan nhanh toàn vườn, gây thiệt hại kinh tế lớn

4. Quy trình xử lý bệnh lở cổ rễ triệt để chỉ với 3 bước

Bước 1: Kiểm tra sớm và xử lý cơ học

• Kiểm tra gốc thường xuyên
• Cây bị bệnh nặng cần đào bỏ hoàn toàn, đem tiêu hủy
• Cây bị nhẹ: Cắt bỏ phần rễ và thân bị thối; Rải vôi quanh gốc để khử trùng đất

Việc loại bỏ nguồn bệnh sớm giúp hạn chế nấm lây lan sang các cây khỏe.

Bước 2: Xử lý nấm bệnh

Sử dụng thuốc trừ nấm đặc trị để tiêu diệt nguồn nấm trong đất và trên rễ.

• Có thể dùng thuốc chứa Mancozeb + Metalaxyl-M
• Phun hoặc tưới đúng liều theo hướng dẫn
• Tập trung xử lý vùng gốc và rễ

Tác dụng:

• Ức chế sự phát triển của nấm
• Ngăn chặn bào tử nảy mầm
• Giảm nhanh mức độ bệnh trong vườn

Bước 3: Phục hồi rễ và tăng sức cây

Sau khi xử lý nấm, cây cà phê thường bị suy yếu do mất rễ và dinh dưỡng. Đây là bước quan trọng để giúp cây phục hồi.

Nên sử dụng chế phẩm sinh học ATW RootUp giúp

• Kích thích bộ rễ bung mạnh
• Tăng sức đề kháng cho cây
• Giúp cây phục hồi nhanh và sinh trưởng ổn định trở lại

5. Biện pháp phòng ngừa bệnh lở cổ rễ lâu dài

Để hạn chế tái phát bệnh lở cổ rễ, bà con cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:

• Cải tạo hệ thống thoát nước, tránh úng gốc
• Không làm tổn thương rẽ khi chăm sóc
• Vệ sinh vườn thường xuyên, cắt tỉa và tạo tán thông thoáng
• Cải tạo đất tơi xốp, pH ổn định từ 5.5 – 6.5
• Không tưới quá nhiều nước
• Bón phân hữu cơ hoai mục kết hợp chế phẩm sinh học
• Kiểm soát cỏ dại quanh gốc
• Trồng cây với mật độ hợp lý
• Ưu tiên sử dụng giống cà phê kháng bệnh

6. Câu hỏi thường gặp về bệnh lở cổ rễ

Bệnh lở cổ rễ có phòng được không?

Có. Nếu quản lý đất tốt, nước, mật độ trồng và vệ sinh vườn, bệnh có thể được phòng ngừa hiệu quả.

Cây bị lở cổ rễ có phục hồi được không?

Nếu phát hiện sớm và xử lý đúng cách, cây vẫn có khả năng phục hồi. Trường hợp nặng cần loại bỏ để tránh lây lan.

Có cần nhổ bỏ tất cả cây bị bệnh không?

Không. Chỉ cần nhổ bỏ cây bị bệnh nặng, cây nhẹ có thể xử lý và phục hồi.

Bệnh lở cổ rễ là mối đe dọa lớn đối với vườn cà phê, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu xử lý đúng cách và kịp thời. Áp dụng quy trình ba bước: Phát hiện sớm – xử lý nấm – phục hồi rễ, kết hợp với giải pháp sinh học từ ATW, sẽ giúp bà con xử lý bệnh nhanh chóng, triệt để và hạn chế tái phát.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn xử lý bệnh nấm hồng trên cây hồ tiêu dễ áp dụng